Antalya Elmalı

tatilyerlerimiz.com

Elmalı, ünlü din adamı, bilim adamı Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır’ın (1878-1942) doğum yeridir.Elmalı’nın genelinde, tepeye doğru çıktıkça daralan sokaklar, cumbalı ahşap evler, eski düzenli yapılaşma var.Meydandan yukarı çıkarken, yolun ortasında küçük yeşil bir park. Parkın içinde bir dondurmacı, ‘Yanık Teke Dondurması’ yazıyor. Yanık keçi sütünden yapılmış dondurma, Antalya’nın her yerinde olan bir pastane zincirinin özel ürünüdür. Onunla kıyaslarsak, Elmalı’daki yaşlı çiftin kendi elleriyle yaptığı az miktardaki dondurmanın has, katıksız keçi sütünden yapıldığını anlarız. Yağsız, bembeyaz, ağızda pütür pütür eriyor. Orijinal bir tat.:)

Tarihi:

Elmalı ilçesinin tarihi M.Ö. 5. – 4. yüzyıllarda bölgede yaşayan Likyalı’lar ile başlar. Bölge, Roma İmparatorluğu’nun, Bizans İmparatorluğu, Selçuklu Devleti’nin, Teke Beyliği’nin, Osmanlı İmparatorluğu’nun yönetiminde kalmıştır.

Elmalı, Likya’nın kuzeyine temsil eden önemli şehirlerden biridir. İlçe çeşitli medeniyetler ile iç içe yaşamış bir yöredir. Bunları sırasına göre tesbit etmek günümüz için imkânsızdır.

Yıldırım Bayezid zamanında Osmanlı idaresine geçen Elmalı, Osmanlı Devleti’nin ilk zamanlarında Anadolu Eyaletine bağlı Teke Livasının merkezi ve Teke Paşalarının ikametgahı olmuştur. İdare merkezinin Antalya’ya nakledilmesi üzerine Elmalı kaza haline gelmiştir. İlçe sıra ile “Kabalı, Emelas, Elmalı” gibi isimlerle anılmıştır.

Coğrafyası:

Elmalı ilçesi, Güney Anadolu’yu kapsayan Toros Dağları`nın Batı Akdeniz Bölgesi`nde uzanan kıvrımları arasına sıkışmış çanak şeklindeki bir plato üzerinde kutulmuştur. Kuzey yarımküre 46-46 doğu meridyen düzleminde ve 2503 m yüksekliğe varan Elmalı Dağı`nın güney eteğindedir.

Elmalı, Toros Dağları`nın bir kolu olan Beydağları ile çevrili olup, şehir merkezinin bulunduğu yer adeta bir çanağı andırır. Bu çanak içinde ilçenin kuzeyinde Elmalı Dağı, doğusunda Tilkicilik Tepesi, batısında Topdağı Tepesi, güneyinde de Elmalı Ovası yer almaktadır.

Akarsuları düzenli bir rejim göstermez. Dağların eriyen karlarından oluşan çay ve dereler yukarıda belirtilen ovaların bazı yerlerin sulanmasında önemli rol oynar. Akdeniz Bölgesi`nde olmasına rağmen ilçede Akdeniz İklimi değil, Karasal İklim hüküm sürer.

Ekonomisi:

Genel olarak Elmalı ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır. Meyvecilik ön plandadır. Türkiye’deki elmanın %12 si ilçede üretilir. Son 5 yıldır yeni ürün çeşitleri ve üretim teknikleri ile meyvecilik değişim göstermiştir. Verilen destekler ile seracılık gelişmiştir. İlçede sanayi çok gelişmiş değildir ve sanayide büyük işçi grubu çalıştıran kuruluşlar yoktur. Zaten mevcut sanayi kuruluşları da ilçenin bu yapısı nedeniyle meyve ve meyve suları ile ilgilidir.2008 yılı Eylül ayında tekke köyünde üzüm ve meyve şarabı fabrikası faaliyete geçerek üretime başlamıştır. 2009 yılında 2000 ton kapasiteye ulaşacak olan Elmalı şarap fabrikası , 2010 yılında da ihracata başlamıştır.

İlçe turizm potansiyeli yönü itibariyle pek canlılık göstermemektedir. Bazı yabancı turist kafileleri, günübirlik ilçeyi ziyaret etmektedir. Dışarıdan gelecek olan turistler için ilçe, sadece bir geçiş yolu durumundadır. Bu da ilçe için az da olsa ekonomik bir değer ifade etmektedir. İlçenin yayla iklimi karakterinde olması, yaz aylarının serin geçmesi nedeniyle, bu aylarda Finike, Demre, Kaş, Fethiye, ve Kumluca gibi yerleşim yerlerinden ilçeye yazlıkçılar gelmektedirler. Bu durum ilçeye ekonomik katkı sağlamaktadır. Elmalı Belediyesi’ne bağlı Hacımusalar beldesinden ve semahöyük köyünün karataş mevkiinden küp mezarları çıkarılmıştır. Çoğu yerinde tarihi eserler ve sit alanları vardır.

Turizm:

Elmalı’da sınırları içinde bulunan tarihi ve arkeolojik yapılar ile kültür turizmi bakımından pek çok olanak vardır. İlçenin Teke Emirliği’nin merkezi olması dolayısıyla o çağlardan itibaren çevrenin kültür merkezidir. Osmanlı’lar devrinde ilçede 7 medrese olduğu bilinmektedir.

Bölgede yapılan arkeolojik kazılar sonucunda yapılan tarihe ve tanrıçalara ev sahipliği yapan birçok tarihi eser gün ışığına çıkartılmıştır. Bunlardan bazıları olan Kızılbeli Mezarları, Likya Yolu, Fildişi Çocuklu Kadın Heykeli, Gümüş Kral Heykeli, Semahöyük Küp Mezarları, Yapraklı Köyü Yazılı Kaya, Armutlu Köyü Kaya Mezarı, Söğle Yaylası Arı Serenleri tarihsel ve kültürel zenginliğin göstergesidir. Ayrıca Elmalı’da, Çobanisa-Gilevgi köyü arasında tarihi Helenistik devri Gilevgi Kalesi bulunmaktadır.

İlçe sınırları içerisinde tarih öncesine ait hayat izleri taşıyan kalıntılar olan höyükler, eski eserler bakımından bakir inceleme alanlarıdır. Semahöyük ve Müren höyükleri en önemlilerindendir. Bölgede yapılan kazılarda, M.Ö. 2000-2500 yıllarının yerleşim kalıntılarını gün ışığına çıkarmıştır. 1963 yılında başlayan bu kazılar yaz aylarında devam etmektedir. Halen Karaburun ve Kızılbel Kral Mezarları’nın onarım ve koruma çalışmaları sürdürülmektedir. M.Ö. 450 yıllarında yapıldığı rivayet edilen bu mezarların duvarlarının iç alanları çepçevre renkli mozaik ve fresklerle süslenmiş av ve savaş sahneleri renk ve canlılığını koruyarak günümüze kadar ulaşabilen nadir eserlerdendir. Hacıyusuflar ve Yuva köyleri yanındaki Likya ve Roma kalıntıları da tarihi ve turistik yerlerdendir. Ömer Paşa Camii, Kesik Minare ve medreseler gibi Osmanlı dönemine ait pekçok görülmesi gereken yer de ilçede mevcuttur.

Doğal Güzellikler:

Tescilli değildir. Ördübek, Tekke, Dokuzgöl, Çam Kuyuları orman bölgeleri ilçenin dinlenme ve piknik yerleridir.
Su Kaynakları, Pınarbaşları
Baranda kaynağı, Karapınar, Kazanpmar, Tahılpınar, Pınarbaşı gibi kaynaklar bulunmaktadır.

  1. Çınar ve Ulu Ağaçlar
  2. Arslan Ardıç
  3. Koç Sedir
  4. Şah Ardıç
  5. Sedir Tabiat Ormanı
  6. Gelendost

Yayla Adları:

Tekke Orman Bölgesinde Sevindik Orman Bölgesinde Araştırma Orman Bölgesinde Çığlıkara Orman Bölgesinde Akçay yolu üzerinde

  1. Yuva Yaylası
  2. Baranda Yaylası
  3. Kohu Dağı Yaylası
  4. Serkiz alanı Yaylası
  5. Kızılöz ve Kızılcadağ yaylası

Tarihi Eserler:

Ömer Paşa Camii : Elmalı merkezinde yer almakta olan Cami, Ketenci Ömer Paşa tarafından 1602(1016 Hicri) tarihinde yaptırılmıştır. Elmalı’nın olduğu kadar Antalya ilinde en büyük yapısı olan Ömer Paşa Camii, camlı kapısı üzerindeki kitabesinden de anlaşılacağı üzere XVII. yüzyıl başında yapılmış olup, Klasik Osmanlı mimari tarzındadır.
Kesik Minare : Çarşı meydanında Ömer Paşa Camii karşısında tek bir minare olarak bulunmaktadır. Minare Selçuklu eseridir.
Medreseler : 1602(1016 Hicri) tarihinde Ketenci Ömer Paşa tarafından camii ile birlikte yaptırılan Ömer Paşa Medresesi 24 kubbe 12 revaklı kesme taş ve dövme demirden yapılmıştır. Camii” nin hemen karşısında bulunmaktadır.
Türbeler :

Abdül Vehhat (Vahab-ı Ümmi) Türbesi; Şehrin kuzeyinde en üst kısımdadır.
Abdal Musa Türbesi: Elmalı Tekke köyündedir. Abdal Musa tekkesi’nin yapılışına ait bir yazı bulunmamakta ise de eserin XIII. yüzyılda yapıldığı ileri sürülmektedir.
Külliyeler

Sinan-i Ümmı Külliyesi Camii : Sinan-i Ümmi kendi adını taşıyan külliyesindeki türbesine defnedilmiştir.

Kütüphaneler :

Elmalı Halk Kütüphanesi, eski tahsil ve kültüre esas olan medreseler, kaldırılınca başta Sinan-i Ümmi, Hatıpzade, Babazade Medreselerinin kütüphaneleri 1926 yılında birleştirilerek bugünkü Elmalı Halk Kütüphanesinin esası kurulmuştur bugün XVI. yüzyılda Ketenci Ömer Paşa tarafından yaptırılan binada hizmet vermektedir. 595 Yazma Eser, toplam 19938 adet kitabı bulunmaktadır. Kendi bünyesi içinde bir de çocuk kütüphanesi vardır.

Hanlar, Hamamlar:

Bey Hamamı : Ömer Paşa Camii batısında bulunan bu hamamın klasik devirde yapıldığı sanılmaktadır. Evliya Çelebi’nin de bahsettiği hamamının XVI. yüzyılın sonu XVIII. yüzyılın başlarına ait olduğu anlaşılmaktadır.

Kışlalar:

Elmalı’nın girişinde bulunan askeriye kışlasına 1934′de 20. Dağ Alayı geldi ve 1940′ da gitti. 1914′de Tugay Komutanlığı geldi, 1944′te gitti. Şu anda Karayollarının eşya deposu olarak kullanılmaktadır.

Çeşmeler ve Kuyular:

Çatalçeşme, Elmalı çarşı içinde Selçuklular zamanında yapılmış, kesik Minarenin hemen arkasında Çatalçeşme adı ile anılır. Çeşmenin üzerindeki Kitabede 1284 tarihi ve şunlar yazılıdır.
“Curayı dareyinde bu abın himmet eden zatın
Babı Rahmetin – Abdal eyleye Allah
Sahübül hayat gasb Abdül gaffar”

 

 

 

 

Kaplıcalar, İçmeler, Ilıcalar:

Aynı kaynakları olan Cemre Pınar ile Ilık Pınarın kireç nispeti çok düşük olduğu için böbreklerinde kum ve taş olanlar tarafından içme suyu olarak kullanılır. Elmalı’nın batı eteğinde uzanan Pınarı ile Aksivri Pınarı da aynı şifayı verir.

Kaleler:

Elmalı, Çobanisa-Gilevgi köyü arasındaki tarihi Helenistik devri Gilevgi kalesi bulunmaktadır.

Ulaşım:

Antalya otobüs terminalinden Elmalı minibüsleri ile ulaşım mümkündür.

 

Görüntüler:

 

Bu yazı Antalya kategorisine gönderilmiş ve , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>